ده‌سپێک  |  هه‌واڵ   وتار    |  گوڤار     |   ئه‌سناد    |   پێوه‌ندی    ده‌نگی خوێندكار|  فیدرالێزم | فارسی                 

 

 

 

 

.:: فیدرالێزم ::.

 فیدراڵیزم له‌ نێوان خواستی‌ كوردو ڕوانینی‌ شوَڤینیستانه‌دا

 

هه‌ژار ڕه‌حیمی‌


1
ئه‌وڕوَ دوای‌ سه‌دان ساڵ خه‌باتی‌ ئازادیخوازانه‌و ده‌یان ساڵ خه‌باتی‌ ڕێكخراو له‌ ناو بوَته‌ی‌ ئامانج و ستراتیژی‌ ڕێكخراو و حیزبه‌ سیاسییه‌ موَدێڕنه‌كاندا، فیدراڵیزم وه‌ك ستراتیژی‌ سیاسی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ كورد ، بووه‌ته‌ تاقه‌ درووشمی‌ به‌رچاو كه‌نزیك به‌ ته‌واوی‌ حیزب و
ڕێكخراوه‌ سیاسیه‌كان له‌سه‌ری‌ كوَكن و له‌ هه‌وڵی‌ چه‌سپاندنیدان، وه‌ك سیسته‌مێكی‌ گونجاو بوَزاڵ بوون به‌ سه‌ر ئه‌و زوڵم و زوَرو چه‌وسانه‌وه‌یه‌ی‌ كه‌ به‌درێژایی‌ مێژوو به‌ سه‌ریدا ڕه‌وا بینراوه‌و بووه‌ته‌ هوَی‌ به‌دیهێنانی‌ بێ‌ متمانه‌یی‌ له‌نێو مروَڤه‌كانی‌ وولاَته‌كه‌ماندا. چه‌سپاندن و ڕاگه‌یاندنی‌ فیدراڵیزم وه‌ك خواستی‌ سیاسی‌ هاوكات ڕه‌واندنه‌وه‌ی‌ ئه‌و خه‌یاڵه‌ ساویلكانه‌یه‌ بوو كه‌ ده‌یهه‌ویست جارێكی‌ دیكه‌ له‌ ژێر ته‌وژمی‌ پێناسه‌ گشتگیرو كلاسیكه‌كاندا،نه‌ك ته‌نیا مافی‌ تاك به‌ڵكو مافی‌ كوَمه‌ڵیكی‌ به‌رچاو له‌ خه‌ڵكانی‌ سه‌رزه‌ویه‌كیش، له‌ سه‌رده‌می‌ تاكگه‌راییدا ، پیشێل بكات. دیاری‌ كردنی‌ فیدراڵیزم وه‌ك ستراتیژی‌ سیاسی‌ بوَ ئێمه‌ی‌ كورد، به‌ دوژمنانی‌ نیشان دا كه‌ چی‌ دیكه‌ ئاماده‌ نین له‌ ژێر تاریف و وێناكردن و نوَڕبنه‌ ڕوَمانتیكه‌كاندا ، چاره‌نووسی‌ مروَڤ بكێشینه‌وه‌و ئه‌زمونی‌ مروَڤایه‌تی‌ بخه‌ینه‌ لاوه‌.
2
ده‌توانم بڵێم كه‌ ئێمه‌ی‌ كورد به‌ درێژایی‌ مێژوو یه‌كێك بوین له‌و میله‌تانه‌ی‌ كه‌ هه‌میشه‌ به‌ جوَرێكی‌ ئه‌رێنی‌ نوَڕیومانه‌ته‌ مروَڤ و هاوشێوه‌كانی‌ خوَمان . باوه‌ڕمان پێ‌ هێناون ، خزمه‌تمان كردوون ، هه‌ڵه‌كانیانمان پشتگوێ‌ خستوون و به‌ گشتی‌ نیاز چاكی‌ خوَمانمان ده‌رخستوه‌ به‌رامبه‌ریان. به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ فروَیده‌وه‌ وامان زانیوه‌ كه‌ مروَڤ له‌ سروشتی‌ خوَیدا باشه‌و وه‌ك ڕوَسوَ باوه‌ڕمان وابووه‌ كه‌ ئه‌وه‌ كوَمه‌ڵ و چالاكی‌ یه‌ كوَمه‌لاَیه‌تی‌ یه‌كانن ، مروَڤ به‌لاڕێدا ده‌به‌ن و هاوكات ئه‌م ڕه‌هه‌ندی‌ به‌لاڕێدا چونه‌شمان به‌شتێكی‌ ته‌واو نه‌رێنی‌ نه‌زانیوه‌و باوه‌ڕمان وابووه‌ ، كه‌مروَڤه‌كان ده‌بێ‌ به‌ سود وه‌رگرتن له‌ ئاوه‌زی‌ خوَیان هه‌نگاوه‌كانیان هه‌ڵبڕنه‌وه‌و كاره‌كان به‌ ئه‌نجام بگه‌یه‌نن .مروَڤه‌كان ده‌بێ‌ كار بكه‌ن تا ئه‌زمون به‌ ده‌ست بێنن ، هه‌ڵه‌ بكه‌ن تا بزانن ڕاست چی‌ یه‌ . بوَیه‌ زێده‌ڕوَیی‌ نی‌ یه‌ گه‌ر بڵێین مێژووی‌ كورد به‌ زوَری‌ پڕیه‌تی‌ له‌ داستانگه‌لێك كه‌ هێمان بوَ بیرێكی‌ بڵندی‌ مروَیی‌ و ئاماژه‌ گه‌لێكن بوَ هه‌بوونی‌ بنه‌مایه‌كی‌ مروَڤ دوَستی‌ پته‌و ، كه‌ ڕیشه‌ی‌ له‌ كه‌سایه‌تی‌ و خوو خده‌ و هه‌ڵسوكه‌وتی‌ تاكی‌ كوردیدایه‌ . هه‌روه‌كو چوَن ڕیبوار سیوه‌یلی‌ ده‌ڵێ‌ : ئێمه‌ له‌وانه‌یه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ نه‌بین ، به‌لاَم به‌ دڵنیایی‌ یه‌وه‌ گه‌وره‌یی‌ نه‌ته‌وه‌ییمان له‌و په‌رَیدایه‌ . ئه‌مه‌ ئاماژه‌یه‌كه‌ بوَ ئه‌و هه‌ستی‌ مروََڤ دوَستی‌ و لێ‌ بوردنه‌ی‌ كه‌ماكه‌ی‌ سه‌ره‌كی‌ بیرو هزری‌ مروَڤی‌ كورد و هانده‌ری‌ سه‌ره‌كی‌ بووه‌ له‌ ، له‌ هه‌ڵچوون و خه‌بات كردن و ڕاچه‌نین دا . ئێمه‌ هه‌وڵمان نه‌داوه‌ به‌ به‌ چه‌وساندنه‌وه‌و له‌ ژێر پێ‌ نانی‌ میلله‌تانێكی‌ تر نه‌ته‌وه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ له‌ خوَمان به‌دی‌ بێنین . به‌لاَم ده‌بێ‌ ئه‌وه‌ش بزانین كه‌ دواجار هیچ نه‌ته‌وه‌یه‌ك گه‌وره‌ نابێت ئه‌گه‌ر بێت و خاوه‌نی‌ گه‌وره‌یی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ نه‌بێت . ئێمه‌ی‌ كورد ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه‌ین كه‌گه‌وره‌یی‌ نه‌ته‌وه‌ییمان هه‌یه‌ ، هه‌ر بوَیه‌ ڕه‌هه‌ندی‌ هیومانیستی‌ دیارترین پارامێتری‌ زاڵی‌ ناو هزرو كاره‌كانمانه‌ . ئه‌مه‌ ئاماژه‌یه‌كی‌ پووچ نی‌ یه‌ بوَ ڕاگه‌یاندنی‌ هه‌بوونی‌ تیوَری‌ یه‌ك یا بنه‌مایه‌كی‌ فه‌لسه‌فی‌ و به‌ گشتی‌ فه‌لسه‌فه‌یه‌كی‌ دیاریكراو . ئه‌مه‌ ئاماژه‌یه‌ك نیه‌ له‌وه‌ی‌ كه‌ ئێمه‌ ئه‌وه‌مان كردووه‌ ، كه‌واته‌ ده‌بێ‌ له‌ سه‌ر بنه‌مایه‌كی‌ تیوَری‌ ئه‌نجاممان دابێ‌ . ئه‌مه‌ هێنانه‌ سه‌ر كاغه‌زی‌ ئه‌و تیوَریه‌ له‌ دایك نه‌بووانه‌ نیه‌ كه‌به‌رده‌وام له‌وانه‌یه‌ هه‌ریه‌ك له‌ ئێمه‌ له‌ زه‌ینیدا بسوڕێنه‌وه‌ . ئه‌مه‌ هێنانه‌ به‌رباسی‌ ئه‌و تیوَری‌ و هزره‌ جوانانه‌ نی‌ یه‌ كه‌ به‌ درێژایی‌ مێژوو ته‌نانه‌ت له‌ چاوگه‌كه‌شیانه‌وه‌ مه‌ودایه‌كیان بوَ خوَ نواندن نه‌بووه‌ ، تا دیارترین و ڕاستترین پاساویان كه‌ له‌ كرده‌وه‌دا خوَ ده‌نوێنێ‌ ، نیشان بدا .
به‌ڵكو ئه‌مه‌ هێنانه‌ سه‌ر كاغه‌زی‌ هه‌موو ئه‌و كردانه‌یه‌ كه‌ له‌هه‌ستێكی‌ پاك و بێگرد و ئینسان دوَسته‌وه‌ هه‌ڵقولاَون و به‌ر له‌وه‌ی‌ تیوَریه‌كان ، بنه‌مای‌ چه‌سپاندنی‌ ڕاستیان له‌ كرده‌وه‌دا بوَ بخوڵقێنن ، مه‌ودای‌ پڕ له‌ هه‌ستی‌ ئینسان دوَستیان له‌ كرده‌وه‌دا ، خوڵقاند.
ئه‌گه‌ر چاوێك به‌ مێژووی‌ كورد و نیازچاكی‌ یه‌كانی‌ به‌رامبه‌ر به‌ داگیر كه‌رو زاڵمه‌كان ، بخشێنینه‌وه‌ ، ئه‌وه‌مان به‌ رَاستی‌ بوَ ده‌رده‌كه‌وێت . ڕه‌نگه‌ هوَی‌ هه‌ره‌ سه‌ره‌كیش له‌م به‌ستێنه‌دا ، ئه‌وه‌ بوبێت كه‌ به‌ ڕاستی‌ ئێمه‌ سیاسه‌تمان چ له‌ قاڵبه‌ تیوَریه‌كه‌ی‌ و چ له‌ قاڵبه‌ كرده‌ییه‌كه‌یدا ، نه‌بووه‌ . هه‌ر ئه‌مه‌شه‌ كه‌ دواجار هاوكێشه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ گه‌وره‌و گه‌وره‌یی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ تێكده‌داو ده‌یئاڵوَزێنێ‌ .
3
ئه‌وڕوَ ئیدی‌ بوَشایی‌ نه‌بوونی‌ سیاسه‌ت پڕبووه‌ته‌وه‌و خه‌ڵكان به‌ ئاگایی‌ یه‌كی‌ به‌رز گه‌یشتوون. به‌ چاكی‌ فام ده‌كه‌ن كه‌ چوارچێوه‌ی‌ ماف و ئازادیه‌كانیان كامانه‌ن . ئه‌وڕوَ ئیدی‌ مه‌ودایه‌ك بوَ هێنانه‌ به‌ر باسی‌ تیوَریه‌ هه‌ڵخه‌ڵه‌تێنه‌رو ئایدیاله‌كان نه‌ماوه‌ . ئه‌وڕوَ ئیدی‌ مه‌ودای‌ ئه‌شراف بازی‌ ، له‌و باره‌وه‌ كه‌ ته‌نیا چینێكی‌ بچووك ده‌ستیان بگات به‌ سه‌رچاوه‌كانی‌ مه‌عریفه‌ و زانیاری‌ و تیوَریه‌كان پاوان بكه‌ن ، نه‌ماوه‌ . هه‌ر بوَیه‌ مروَڤه‌كان زیاد له‌وه‌ی‌ په‌نا ببه‌نه‌ به‌ر خه‌یاڵ و وێناكردنه‌ ڕوَمانتیكه‌كان ، په‌نا ده‌به‌نه‌ به‌ر واقعیه‌ت و هه‌وڵده‌ده‌ن له‌وێدا به‌ دوای‌ خوَیاندا بگه‌ڕێن .
هه‌بوونی‌ سیاسه‌ت و سیاسه‌ت بازی‌ لێره‌دا به‌و مانایه‌یه‌ كه‌من به‌ئاگام له‌ ده‌وروبه‌رم و ده‌زانم ده‌بێ‌ چم هه‌بێ‌ ، ده‌زانم ده‌بێ‌ له‌و چوارچێوه‌یه‌دا كه‌تێیدا ده‌ژیم ، ده‌سه‌لاَتم هه‌بێ و ئیراده‌ی‌ خوَمی‌ تێدا ببینمه‌وه‌ . ئه‌وڕوَ مروَڤه‌كان وه‌ك یه‌ك ده‌ستیانده‌گا به‌ زانیاری‌ و وه‌ك یه‌كیش ده‌توانن كاریگه‌ر بن .
ئه‌و یه‌ك دووبه‌شه‌ی‌ سه‌ره‌وه‌ زیاد له‌وه‌ی‌ بریتی‌ بێت له‌ نوَڕینێكی‌ شاعیرانه‌و ناسك خه‌یالاَنه‌ ، بریتی‌ یه‌ له‌ وه‌لاَم دانه‌وه‌ به‌و خوَشخه‌یاڵیانه‌ی‌ كه‌وا كه‌سانێكی‌ تایبه‌ت و دیاری‌ كراوی‌ تێدا نوقم بوون . ئه‌گه‌ر وه‌لاَمێكی‌ شاعیرانه‌ش بێت ، هێنانه‌ به‌ر باسی‌ ئه‌و ویستگه‌ مێژوویی‌ یانه‌یه‌ كه‌وا له‌ كاتێكدا كه‌ هزرو كاری‌ ئینسان دوَستی‌ له‌ ئارادا بوو ، به‌لاَم له‌ به‌ رامبه‌ردا ، ئاگرو ئاسن زه‌وی‌ به‌رده‌ستی‌ مروَڤی‌ عاقڵ! و بالاَیان كردبووه‌ ، دوَزه‌خێكی‌ ترسناك . لێره‌وه‌ ئێمه‌ چیدیكه‌ نامانه‌وێ‌ به‌و خوَشخه‌یاڵی‌ یانه‌ خوَمان ڕاپێَچی‌ ناو دنیا ته‌ك ماناكان بكه‌ینه‌وه‌و سه‌ر له‌ نوێ‌ مێژوو دوباره‌ بكه‌ینه‌وه‌ . ئێمه‌ لێره‌وه‌ باس له‌ واقعیه‌تێكی‌ به‌رهه‌ست ده‌كه‌ین ، كه‌ به‌ درێژایی‌ مێژوو وه‌ك دێوه‌زمه‌یه‌ك به‌ سه‌ر سه‌رمانه‌وه‌ بووه‌و تا ئێستاشی‌ له‌ گه‌ڵدا بێت ، ئامرازی‌ چه‌پاندن و یه‌ك ڕه‌نگ كردنه‌ ، له‌ سایه‌ی‌ نه‌هێشتنی‌ ڕه‌نگه‌كانی‌ تره‌وه‌ . ئه‌مه‌ش بووه‌نه‌ هوَی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ كه‌ گه‌وره‌ترین ئامرازی‌ كوژه‌ری‌ هزرو كاره‌ داهێنه‌رو مروَڤدوَستانه‌كان ، واته‌ بێ‌ متمانه‌یی‌ ، بێته‌ ئاراوه‌ . ئیمه‌ ناتوانین به‌ بێ‌ له‌ به‌ر چاوگرتنی‌ واقعیه‌ت و ڕاڤه‌كردنی‌ ، متمانه‌ به‌ ده‌ست بهێنین . ئێمه‌ چی‌ دیكه‌ نامانه‌وێ‌ له‌وه‌ زیاتر به‌ یه‌كتری‌ بێ‌ متمانه‌ بین و هاوكات مێژووش دووباره‌ بكه‌ینه‌وه‌ .
4
له‌م ووتاره‌دا ، ناچمه‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ كه‌ فیدراڵیزم چی‌ یه‌ و لایه‌نه‌ جیاوازه‌كانی‌ چین و نمونه‌ی‌ بوَ بێنمه‌وه‌ ، هاوكات ناچمه‌ سه‌ر ئه‌وه‌ش كه‌ هوَكاری‌ گوَڕینی‌ درووشمی‌ خودموختاری‌ و هه‌ڵبژاردنی‌ فیدراڵزم چین . چونكه‌ له‌ڕاستیدا ئه‌مانه‌ مه‌ودایه‌كی‌ فراوانتری‌ باس و گفت و گوَیان ده‌وێ‌ . ئه‌وڕوَ فیدراڵیزم وه‌ك ستراتیژێك بوَ ئاینده‌ی‌ ئێران بووه‌ته‌ ناوه‌ندی‌ سه‌رنجی‌ خاوه‌ن ڕاو سیاسیه‌كانی‌ گوَڕه‌پانی‌ سیاسه‌ت و ته‌نانه‌ت خه‌ڵكانی‌ ئاساییش . هه‌موو ئه‌و ڕایانه‌ی‌ كه‌ سه‌باره‌ت به‌ فیدراڵیزم هه‌ن وه‌ك یه‌ك نین ، هه‌ندێكیان به‌ شتێكی‌ گونجاوی‌ ده‌زانن و به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ هه‌ندیكی‌ تر ڕه‌تی‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ . هه‌ریه‌ك له‌م دوو ئاڕاسته‌یه‌ بمانهه‌وێ‌ و نه‌مانهه‌وێ‌ لایه‌نگه‌لێكی‌ جیاواز و ڕاستیان تێدایه‌ ، كه‌ بوَ ئه‌وه‌ ده‌بێت بیریان لێ‌ بكرێته‌وه‌و شی‌ بكرێنه‌وه‌ .
ئه‌وه‌ی‌ كه‌ له‌م به‌ستێنه‌دا زیاد له‌ هه‌ر شتێكی‌ تر به‌رچاوه‌ ئه‌وه‌یه‌ ، كه‌ هه‌ندێك له‌وانه‌ی‌ فیدراڵیزم ڕه‌ت ده‌كه‌نه‌وه‌ ، له‌ ناو ئه‌و چوارچێوه‌ ئایدیالی‌ یه‌ی‌ كه‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ باسمان كرد ، گیریان خواردوه‌ . كه‌ ئه‌مه‌ش هیچ هاوكاریه‌ك به‌ چونه‌ پێشی‌ پڕوَسه‌ی‌ دیموكراتخوازی‌ ناكات كه‌ وه‌كو ئاڵترناتیڤێك ، بوَ گه‌ڕاندنه‌وی‌ به‌هاكانی‌ مروَڤ له‌ سیستمی‌ ئاینده‌ی‌ دوای‌ كوَماری‌ ئیسلامی‌ ، وه‌پێش چاو گیراوه‌ . هه‌روه‌كو گوتمان ده‌بێ‌ ئازایه‌تی‌ ده‌رك كردنی‌ واقعیه‌ت و زانینی‌ هه‌بێت ، بوَ ئه‌وه‌ی‌ هه‌نگاوه‌كان جدیتر و ڕاستگوَیانه‌تر هه‌ڵبهێندرێنه‌وه‌ ، كه‌ دواجار ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هوَی‌ به‌ دیهێنانی‌ متمانه‌.
له‌ ژێر تیشكی‌ ئه‌و نوَڕینه‌ گشتگیر و ئایدیالانه‌دا ، ناتوانین ئه‌زمونێكی‌ نوێ‌ بخوڵقێنین و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ له‌ ناو بازنه‌ی‌ مێژوودا خوول ده‌خوَینه‌وه‌ . بازنه‌یه‌ك كه‌ ته‌نیا لایه‌نێكی‌ زاڵی‌ تێدا بووه‌و ئه‌وی‌ دیكه‌ی‌ چه‌وساوه‌ . ئایا له‌ وه‌ها به‌ستێنێكدا شتێكی‌ گونجاوه‌ ، ئه‌گه‌ر مروَڤ خوَی‌ بدات به‌ ده‌سته‌وه‌ ؟ یا به‌ شێوه‌یه‌كی‌ تر ئایا مروَڤی‌ خودئاگای‌ ئه‌وڕوَ ئاماده‌یی‌ ئه‌وه‌ی‌ تێدایه‌ ، مل بوَ وه‌ها چواچێوه‌یه‌ك بدات ؟ له‌ حاڵێكدا دروشمه‌كانی‌ به‌ر له‌ هه‌ر شكڵ گرتنێكی‌ سیاسی‌، له‌ مێژوودا هه‌مان ئه‌وانه‌ بوون كه‌ ئه‌وڕوَ دژبه‌ رانی‌ فیدراڵیزم ، ڕایانده‌گه‌یه‌نن؟
له‌م ووتاره‌دا هه‌وڵ ده‌ده‌م باس له‌و ڕوانگه‌یه‌ بكه‌م و كارایی‌ و گونجانه‌كه‌شی‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌م سه‌رده‌مه‌و واقعیه‌ته‌ مێژوویی‌ یه‌كه‌دا ، بخه‌مه‌ ڕوو.
5
مروَڤ كاتێك ده‌توانێت بوونی‌ هه‌بێت ، كه‌ هه‌ست به‌وه‌ بكات كه‌لێنێكی‌ پڕ كردووه‌ته‌وه‌ و به‌ هه‌مان ئه‌و ئه‌ندازه‌یه‌ی‌ كه‌ له‌ ڕووی‌ مادیه‌وه‌ كه‌لێنێكی‌ پڕكردووه‌ته‌وه‌ ، له‌ ڕووی‌ هه‌ڵس و كه‌وت و ڕه‌فتاره‌ كوَمه‌لاَیه‌تی‌ یه‌كان و چالاكی‌ یه‌ ئابووری‌ و سیاسی‌ ....هتد، یه‌كانیشدا ، كه‌ دواجار ماناو تاریفی‌ سیاسه‌ت له‌ خوَدا جێ‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ جێگایه‌كی‌ هه‌بێت و ڕێزی‌ لێ‌ بگیرێ‌. هه‌ر جوَره‌ به‌رته‌سكیه‌ك له‌م مه‌ودایه‌دا به‌وه‌ كوَتایی‌ دێت كه‌ مروَڤه‌كان هه‌ڵچن و به‌دوای‌ شوێنی‌ شیاوی‌ خوَیاندا بگه‌رێن . ئه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌مه‌ له‌ حاڵه‌تی‌ خودئاگایی‌ تاكێكدایه‌ . كه‌ منیش لێره‌دا له‌و ڕوانگه‌یه‌وه‌ باسی‌ لێوه‌ده‌كه‌م ، كه‌ ئه‌و مروَڤه‌ به‌ خود ئاگایی‌ گه‌یشتووه‌ . واته‌ لێكدانه‌وه‌ی‌ سه‌باره‌ت به‌ ده‌ورو پشتی‌ هه‌یه‌و چوارچێوه‌ی‌ ماف و ئازادی‌ یه‌كانی‌ هه‌ست پێ‌ ده‌كات . یا به‌ گوته‌ی‌ شتراوس بووه‌ته‌ سیاسی‌ و پێی‌ ناوه‌ته‌ ناو مه‌ودای‌ سیاسه‌ته‌وه‌ .
ئێمه‌كاتێك باس له‌ وێنه‌جوانه‌كان ده‌كه‌ین ، كه‌ ئه‌و وێنانه‌ زیاد له‌ پێویست خوَیان به‌ ناشیرینتی‌ نیشان نه‌دابێ‌ ، ئه‌گینا له‌ حاڵی‌ باس كردن له‌جوانیان ، له‌كاتلێكدا كه‌ دوایین سنوری‌ ناشیرینی‌ و ترسناكیان به‌زاندووه‌ ، ئه‌وه‌ ئیدی‌ نزم كردنه‌وه‌ی‌ شان و شكوَی‌ مروََڤێكی‌ خودئاگای‌ عه‌قڵ ته‌وه‌ره‌ بوَ ئاستی‌ كائینێكی‌ میكانیكی‌ كه‌له‌ سه‌رده‌مێكدا دێته‌ دنیاوه‌و هه‌ندێ‌ قوَناغی‌ دیاریكراو ده‌بڕێت و ده‌گات به‌ پیری‌ و ئینجا له‌ناو چوون . هاوكات ئه‌مه‌ نیشانده‌ری‌ مروَڤه‌ وه‌ك بوونه‌وه‌رێكی‌ غه‌ریزی‌ كه‌ هیچكام له‌ كرده‌و ڕه‌فتاره‌كانی‌ پشت به‌ستو به‌ عه‌قڵ نین .
ئێمه‌ هیچ كاتێك ناتوانین باس له‌ خوَمان بكه‌ین به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ باس له‌ ڕابردوومان بكه‌ین (لانی‌ كه‌م بوَ ئێمه‌ وه‌ك كوردێكی‌ به‌رده‌وام چه‌وساوه‌و له‌ حاڵی‌ خه‌بات ) ، چونكه‌ شكڵ گرتنی‌ كه‌سایه‌تی‌ هه‌ر یه‌ك له‌ ئێمه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌و ده‌وروبه‌ره‌مانه‌وه‌ كه‌ تێیدا ده‌ژین . هه‌ر سه‌ركه‌وتن و تێكشكانێك له‌ مێژوودا ، جوَرێك نوَڕین و كاراكتێری‌ داوه‌ پێمان هه‌ر كرده‌یه‌كی‌ كوَمه‌لاَیه‌تی‌ كاریگه‌ریه‌كی‌ درێَژخایه‌نی‌ به‌ جێ‌ هێشتووه‌ ، هه‌ر داگیر كه‌رێك كه‌ هاتوه‌ جوَرێك به‌ سه‌رماندا ڕماوه‌و جوَرێك سیاسه‌تی‌ په‌یڕه‌و كردووه‌و سووكی‌ كردووین . هه‌ر نه‌ریتێك پشتاو پشت گوازراوه‌ته‌وه‌و بووه‌ته‌ به‌شێك له‌ پیروَزیه‌كانمان و به‌رده‌وامی‌ و دوباره‌بوونه‌وه‌ی‌ ویستووه‌ ، كه‌ ئه‌مه‌ یه‌كێكه‌ له‌ خه‌سڵه‌ته‌ سه‌ره‌كیه‌كانی‌ هه‌ر كوَمه‌ڵگایه‌كی‌ نه‌ریتی‌ ، كه‌ ئێستاشی‌ له‌ گه‌ڵدا بێت زاڵه‌ به‌ سه‌رماندا . هه‌موو ئه‌مانه‌ دوو ڕوانگه‌ی‌ ناوخوَیی‌ و ده‌ره‌كی‌ پێَكدێنن . هه‌رچی‌ ڕوانگه‌ی‌ ناوه‌كی‌ یه‌ ده‌كه‌ڕێته‌وه‌ بوَ ئه‌و هه‌ڵس و كه‌وت و ڕه‌فتارانه‌ی‌ كه‌ له‌ گه‌ڵ خوَماندا هه‌مانن و هه‌رچی‌ ڕوانگه‌ی‌ ده‌ره‌كیشه‌ پێَوه‌ندی‌ به‌و هه‌ڵس و كه‌وتانه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ به‌رامبه‌ر به‌ بالاَده‌ست و چه‌وسێنه‌ره‌كانمان هه‌مانن . هه‌ردووی‌ ئه‌م ڕوانگانه‌ به‌ پێداچونه‌وه‌یه‌كی‌ مێژوویی‌ ده‌توانین به‌ ئاڕاسته‌یه‌كی‌ پوَزه‌تیڤیان بگه‌یه‌نین و چی‌ دیكه‌ مێژوو دوپات نه‌كه‌ینه‌وه‌. چونكه‌ هه‌ردووكی‌ ئه‌م ڕوانگانه‌ هه‌روه‌كو گوتم به‌ درێژایی‌ مێژوو كه‌سایه‌تی‌ یه‌كی‌ دیاری‌ كراویان له‌ ئێمه‌ خوڵقاندووه‌ . كه‌واته‌ مروَڤی‌ خودئاگای‌ ئه‌وڕوَی‌ كورد له‌ سه‌ر بنه‌مای‌ واقعیه‌ته‌ عه‌ینیه‌كانی‌ مێژوو كار ده‌كات ، نه‌ك ئه‌وه‌ی‌ كه‌ سه‌ر له‌ نوێ‌ پێناسه‌یه‌كی‌ ئایدیالی‌ له‌ مروَڤ بكات و وای‌ بنوێنێ‌ ، كه‌ مروَڤ بوونه‌وه‌رێكی‌ تازه‌ سه‌رهه‌ڵداوه‌و نه‌ بای‌ دیوه‌، نه‌بوَران .
6
متمانه‌ : من هه‌میشه‌ به‌ هێزترین هه‌وێنی‌ پێكه‌وه‌ ژیان وكاركردنم له‌ بچوكترین پێكهاته‌ی‌ كوَمه‌ڵه‌وه‌ تا مه‌زنترین پێكهاته‌ی‌، به‌ متمانه‌ زانیوه‌ . متمانه‌ كاتێك به‌رهه‌ڤ ده‌بێت و كاری‌ پێ‌ ده‌كرێت ئه‌كه‌ر هاتوو مروَڤه‌كان ڕووڕاست بن له‌ گه‌ڵ یه‌كتری‌ و شه‌فافانه‌و بێ‌ گرێ‌ و گوَڵ زیره‌كی‌ ده‌رك كردنی‌ واقعیه‌ته‌كانیان هه‌بێت و هه‌نگاو بنێن بوَ چاره‌ سه‌ر كردنیان . خوَ ئه‌گه‌ر له‌ هه‌ر كوَمه‌ڵگا، حیزب ، ڕێكخراو و ته‌نانه‌ت بنه‌ماڵیه‌كیشدا متمانه‌ نه‌ما ، ئه‌وا ئیدی‌ هیچ یاساو په‌یمانێك ناتوانێ‌ و هێَزی‌ ئه‌وه‌ی‌ نیه‌ ، كه‌ئه‌وكوَمه‌ڵگایه‌ به‌ره‌و كه‌ناری‌ ئارام ئاڕاسته‌ بكات . به‌لاَم خوَ ئه‌م متمانه‌یه‌ش له‌ پڕێكا به‌دی‌ نایه‌ت ، تا ئێمه‌ هه‌ستی‌ پێ‌ بكه‌ین و له‌ سه‌ری‌ بڕوَین .
له‌م باره‌شه‌وه‌ من دووباره‌ په‌نا ده‌به‌مه‌وه‌ به‌ر مێژوو . كه‌ چاو به‌ مێژووی‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ كورد و داگیر كه‌ره‌كانیدا ده‌خشێنم ، تا ئێستاشی‌ له‌ گه‌ڵدا بێت ، هیچ مه‌ودایه‌ك به‌دی‌ ناكه‌م بوَ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ئاماژه‌یه‌ك بێت بوَ ئه‌و ڕوڕاستی‌ و بێ‌ گرێ‌ و گوَڵیه‌ . به‌رده‌وام له‌ مبَژوودا شوَڕش و ڕاپه‌ڕین و به‌ گشتی‌ مروَڤی‌ كورد سوك كراوه‌و بێ‌ حورمه‌تی‌ پێ‌ كراوه‌ ، سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌و هه‌موو نیازچاكی‌ و پشت گوێ‌ خستنی‌ بێ‌ لوتفیانه‌ی‌ كه‌ كه‌ له‌ لایه‌ن ده‌وڵه‌تانی‌ ده‌سه‌لاَتداره‌وه‌ ، به‌رامبه‌ری‌ كراوه‌ . له‌ كام سه‌رده‌مدا ئێمه‌ ده‌توانین فه‌رمانڕه‌وایانێك ببینینن ، كه‌ به‌ ڕاستی‌ هه‌ستیان به‌ بوونی‌ مروَڤی‌ كورد و شتێك به‌ ناوی‌ كێشه‌ی‌ كورد و خواستی‌ مروَڤی‌ كورد كردبێ‌ ، له‌كام سه‌رده‌مدا ئێمه‌ ده‌توانین ئاماژه‌كانی‌ نیاز چاكی‌ و ئینسان دوَستی‌ فه‌رمانڕه‌واكان ببینین