ڕۆژی‌سێ‌شه‌ممه‌ڕێكه‌وتی‌/12/2007، به‌چاوه‌دێری‌ڕێزدار مه‌سعود بارزانی‌سه‌رۆكی‌هه‌رێمی‌كوردستان‌و له‌ژێر دروشمی‌" به‌ره‌و په‌ره‌پێدانی‌خوێندنی‌باڵا" له‌هه‌ولێری‌پێته‌ختی‌هه‌رێمی‌كوردستانى عێراق ده‌ستی‌به‌كاره‌كانی‌خۆی‌كرد. ئه‌م كۆنفرانسه‌كه‌سێ‌رۆژ ده‌خایه‌نێ‌. به‌به‌شداری‌" وه‌زاره‌تی‌خوێندنی‌باڵا‌و توێژینه‌وه‌ی‌زانستيی‌ له‌به‌غدا، وه‌زاره‌تی‌خوێندنی‌باڵا‌و توێژینه‌وه‌ی‌زانستی‌له‌هه‌رێمی‌كوردستان‌و لیژنه‌ی‌ڕێكخستنی‌خوێندنی‌باڵا له‌عێراق ـ له‌نده‌ن"‌و له‌سه‌ر بوودجه‌ی‌حكومه‌تی‌هةر‌ێمی‌كوردستان پێكهاتووه‌. له‌م كۆنفرانسه‌دا نوێنه‌ری‌زانكۆی‌بیست‌و دوو ووڵات ئاماده‌یی‌یان هه‌یه‌‌و به‌خستنه‌ڕووی‌توێژینه‌وه‌‌و ئه‌زموونه‌كانیان به‌شداری‌تێدا ده‌كه‌ن.‌

له‌ڕێوره‌سمی‌كردنه‌وه‌ی‌كۆنفرانسه‌كه‌دا، پاش به‌خێرهاتن

كردنی‌میوانه‌كان له‌لایه‌ن لیژنه‌ی‌به‌ڕێوه‌به‌ری كۆنفرانسه‌كه‌، چه‌ند ئایه‌ت له‌قورئانی‌پێرۆز خوێندرایه‌وه‌. پاشان به‌سرودی‌نه‌ته‌وایه‌تی‌ئه‌ی‌ڕه‌قیب‌و ڕاوه‌ستان بۆ ڕێزگرتن له‌گیانی‌شه‌هیدانی‌كورد‌و عێراق ڕێوره‌سمه‌كه‌ده‌ستی‌پێ‌كرد.

ئینجا نه‌وزاد هادی‌پارێزگاری‌هه‌ولێر له‌ووته‌یه‌كی‌كورتدا، به‌خێرهاتنی‌میوانه‌كانی‌كرد‌و هیوای‌سه‌ركه‌وتنی‌بۆ كۆنفرانس خواست‌و خۆشحاڵی‌خۆی‌به‌میوانداری‌كردنی‌كۆنفرانسه‌كه‌ده‌ربڕی‌.

دواتر د. كه‌ریم: له‌لیژنه‌ی‌باڵای‌ئاماده‌كاری‌كۆنفرانس، پاش باسێكی‌كورت له‌ڕێگره‌كانی‌به‌رده‌م خوێندنی‌باڵا له‌دوای‌ساڵی‌باسی‌له‌هه‌وڵه‌كانی‌وه‌زاره‌تی‌خوێندنی‌باڵا‌و توێژینه‌وه‌ی‌زانستی‌كرد له‌هه‌مبه‌ر گرێدانی‌ئه‌م كۆنفرانسه‌، دواتر په‌رژایه‌سه‌ر مه‌به‌سته‌كانی‌ئه‌م كۆنفرانسه‌‌و به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ئاستی‌خوێندنی‌باڵای‌له‌عێراق‌وهه‌رێمی‌كوردستان به‌باڵاترین مه‌به‌ستی‌ئه‌م كۆنفرانسه‌دانا، بۆ ئه‌وه‌ی‌له‌ئاستی‌چاوه‌ڕوانیه‌كان كۆمه‌َلگا دابێت.

دواتر باسی‌له‌بڕگه‌‌و بابه‌ته‌كانی‌دیكه‌ی‌كۆنفرانسه‌كه‌كرد.

پاشان د. عه‌باس  الحسنی‌، سه‌رۆكی‌لیژنه‌ی‌ڕێكخستنی‌خوێندنی‌باڵا له‌عێراق ـ له‌نده‌ن" باره‌گاكه‌ی‌له‌شاری‌له‌نده‌نه‌" وێرای‌به‌خێرهێنانی‌میوانه‌كان سوپاسی‌حكومه‌تی‌هه‌رێمی‌كوردستان‌و وه‌زاره‌تی‌خوێندنی‌باڵای‌كرد له‌هه‌مبه‌ر پشتیوانی‌كردن له‌به‌ڕێوه‌چوونی‌ئه‌م كۆنفرانسه‌. دواتر ئامانجه‌كانی‌كۆنفرانسی‌خسته‌به‌رچاو. هه‌روه‌ها له‌میانه‌ی‌قسه‌كانیشیدا باسی‌له‌وه‌كرد كه‌له‌ساڵی‌ه‌وه‌، به‌ستنی‌كۆنفرانسێكی‌ئه‌وتۆ له‌به‌رنامه‌دا بووه‌.

پاشان د. سه‌لام خۆشناو جێگری‌وه‌زیری‌خوێندنی‌باڵای‌عێراق له‌ووتارێكدا وێڕای‌خۆشحاڵی‌ده‌ربڕین له‌گرتنی‌ئه‌م كۆنفرانسه‌، سڵاوی‌وه‌زیری‌خوێندنی‌باڵای‌عێراقیشی‌پێشكه‌ش به‌ئاماده‌بووان كرد.

پاشان په‌رژایه‌سه‌ر خه‌سڵه‌تی‌مامۆستا‌و ئه‌ركه‌كه‌ی‌له‌گه‌یاندنی‌زانیاری‌‌و فێركردندا‌و باسی‌له‌وه‌كرد كه‌مامۆستا ده‌بێت به‌ده‌روه‌ست بوون له‌پیشه‌كه‌یدا، نرخی‌زانست‌و پێگه‌كه‌ی‌به‌رز بكاته‌وه‌.

 هه‌روه‌ها له‌به‌شێكی‌دیكه‌ی‌قسه‌كانیشیدا ئاماژه‌ی‌به‌جیهانگیری‌كرد‌و ئه‌ركی‌مامۆستایانی‌له‌دیاری‌كردنی‌لایه‌نه‌سلبی‌‌و ئیجابیه‌كانی‌ئه‌م دیارده‌یه‌، به‌رزنرخاند.

پاشان د. هادی‌صاڵح وه‌زیری‌خوێندنی‌باڵا‌و توێژینه‌وه‌ی‌زانستی‌له‌ووتارێكدا به‌ووردی‌له‌مه‌به‌سته‌كانی‌كۆنفرانس‌و هه‌ڵ‌ومه‌رجی‌خوێندنی‌باڵا له‌كوردستاندا دوا.

سه‌ره‌تا به‌ڕێزیان باسی‌له‌نه‌گونجاندنی‌سیسته‌می‌دیكتاتۆری‌‌و زانكۆ كرد، كه‌هه‌میشه‌ده‌یهه‌وێ‌زانكۆ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی‌ئیراده‌ی‌ئه‌و بێت.

له‌به‌شێكی‌دیكه‌قسه‌كانیدا به‌ڕێزیان ئاماژه‌ی‌به‌وه‌كرد، كه‌سه‌ره‌تا له‌كوردستاندا زانكۆیه‌ك هه‌بوو، به‌ڵام ئێستا به‌هۆی‌پێشكه‌وتن‌و چوونه‌سه‌ری‌نیازه‌كانی‌خه‌ڵك زانكۆكانیش زیاد بوون.

له‌به‌شێكی‌دیكه‌قسه‌كانیدا نزیك كردنه‌وه‌ی‌زانكۆكانی‌جیهانی‌له‌كوردستان به‌ئه‌ركێكی‌ئه‌م جۆره‌كۆنفرانسانه‌دانا. هاوكات باسیشی‌له‌وه‌كرد، زانكۆ ده‌بێت ڕوڵێكی‌كارا بگێڕی‌له‌پێش خستن له‌سه‌رده‌می‌جیهانگیری‌.

 دواتر ئاماژه‌ی‌به‌زانكۆ‌و په‌یمانگاكانی‌هه‌رێمی‌كوردستان كرد‌و باسیشی‌له‌وه‌كرد كه‌زانكۆی‌ئازاد كراوه‌ته‌وه‌بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌كه‌ناتوانن له‌زانكۆ حكومیه‌كاندا بخوێنن.

له‌به‌شێكی‌دیكه‌ی‌قسه‌كانیدا ئاماژه‌ی‌به‌به‌شداری‌زانكۆ بیانیه‌كان كرد‌و ئاماژه‌ی‌به‌وه‌دا زیاتر له‌بیست‌و دوو ووڵات به‌شدارن. باسیشی‌له‌وه‌كرد كه‌توێژینه‌وه‌ئه‌نجام دراون.

دواتر چووه‌سه‌ر باسی‌چالاكیه‌كانی‌وه‌زاره‌ت‌و له‌وانه‌ئاماژه‌ی‌به‌گۆڕینی‌سیسته‌می‌كتێبخانه‌به‌ئه‌لكترۆنی‌‌و هه‌روه‌ها دامه‌زراندنی‌پێوه‌ندی‌ئه‌كادیمی‌كرد به‌زیاتر له‌زانكۆی‌جیهانه‌وه‌.

دواتر به‌ڕێز مه‌سعود بارزانی‌سه‌رۆكی‌هه‌رێمی‌كوردستان بانگیشت كرایه‌پشت مایكرۆفون‌و له‌ووتارێكدا وێرای‌پیروزبایی‌‌و به‌خێرهێنانی‌میوانه‌كان چه‌ند بابه‌تێكی‌تری‌ئاماژه‌پێدان.

سه‌ره‌تا به‌ڕێزیان باس له‌سه‌رهه‌ڵدانی‌عیلم له‌رۆژهه‌ڵات كرد‌و پاشان باسی‌له‌كارێگه‌ری‌سیسته‌می‌دیكتاتۆره‌كان له‌سه‌ر زانكۆكان كرد. دواتر باسی‌له‌كۆچی‌مامۆستایان‌و خوێندكاران كرد له‌سه‌رده‌می‌به‌عس‌و به‌كاره‌ساتی‌دانا.

دواتر له‌پێوه‌ندی‌له‌گه‌ڵ هه‌ندێ‌مه‌سه‌له‌ی‌سیاسیدا باسی‌له‌وه‌كرد كه‌كورد هه‌میشه‌هه‌وڵی‌داوه‌دێموكراسی‌بچه‌سپێن‌و پێداگری‌له‌سه‌ر كرد‌و كه‌هه‌ر له‌م ڕێره‌وه‌دا ده‌مێنێته‌وه‌.

دواتر باسی‌له‌مه‌سه‌له‌ی‌فیدرالیزم‌و ده‌ستور‌و ده‌نگدانی‌خه‌ڵك به‌ده‌ستور كرد‌و پابه‌ندی‌به‌ده‌ستووری‌به‌بنه‌مایه‌كی‌گرنگی‌پێكه‌وه‌ژیان دانا.

دواتر له‌پێوه‌ندی‌له‌گه‌ڵ هه‌ڕه‌شه‌‌و گوڕه‌شه‌كانی‌ووڵاتانی‌دراوسێ‌ئه‌وه‌ی‌دوپات كرده‌وه‌كه‌كورد مه‌ترسی‌نیه‌له‌سه‌ر كه‌س‌و له‌م پێوه‌ندیه‌دا، داوای‌له‌ڕۆشنبیران‌و مامۆستایانی‌زانكۆ كرد كه‌هه‌وڵ بده‌ن ئه‌و وه‌همه‌ی‌كه‌سه‌رباره‌ت به‌كورد هه‌یه‌بڕه‌وێنه‌وه‌.

له‌پێوه‌ندی‌له‌گه‌ڵ به‌ڵێن نامه‌نه‌وتیه‌كانی‌حكومه‌تی‌هه‌رێمیش گوتی‌كه‌ئه‌وه‌یه‌به‌پێی‌ده‌ستور كراوه‌‌و هاوكات داواشی‌له‌مامۆستایانی‌زانكۆ كرد كه‌به‌شێوه‌یه‌كی‌زانستی‌له‌م باره‌وه‌بكۆڵنه‌وه‌كه‌ئایا ئه‌وانه‌به‌پێی‌یاسای‌عێراقن یا نا.

له‌پێوه‌ندی‌له‌گه‌ڵ ماده‌ی‌"140"یشدا جارێكی‌تر پێداگری‌له‌سه‌ر جێ‌به‌جێ‌كردنی‌كرده‌وه‌و ڕایگه‌یاند كه‌ئێمه‌قه‌ت ده‌ست له‌جێ‌به‌جێ‌كردنی‌ئه‌م به‌نده‌ده‌ست هه‌ڵناگرین. هه‌روه‌ها گوتیشی‌كه‌جی‌َبه‌جێ‌كردنی‌به‌مانای‌پاراستنی‌یه‌كیه‌تی‌عێراقه‌.

دواتر له‌پێوه‌ندی‌له‌گه‌ڵ ئه‌م كێشانه‌دا، داوای‌گفت‌وگۆی‌كرد‌و پێی‌له‌سه‌ر ئه‌وه‌داگرته‌وه‌كه‌ته‌نیا گفت‌وگۆ ده‌توانی‌كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكات.

دواجار سه‌باره‌ت به‌ئاڵا گوتی‌:

ئێمه‌ئاڵای‌حكومه‌تی‌به‌عس هه‌ڵناكه‌ین. وه‌ها باسیشی‌له‌وه‌كرد كه‌ئاماده‌یی‌هه‌ڵكردنی‌ئاڵای‌سه‌رده‌می‌كۆماری‌پاشایه‌تی‌یان هه‌یه‌.

هه‌رله‌م پێوه‌ندیه‌دا، باسی‌له‌هه‌وڵه‌كانی‌خۆیان كرد له‌پێوه‌ندی‌له‌گه‌ڵ دیاری‌كردنی‌ئاڵایه‌كی‌نوێ‌، كه‌ره‌نگدانه‌وه‌ی‌ئیرداه‌ی‌گشت عیراق بێت.

به‌كۆتایی‌ووته‌كانی‌به‌ڕێز بارزانی‌كۆتایی‌به‌ڕێوره‌سمی‌كردنه‌وه‌ی‌كۆنفرانسه‌كه‌هات.

دواتر به‌رنامه‌ی‌كاری‌كۆنفرانسه‌كه‌ده‌ستی‌پێ‌كردو وابڕیاره‌له‌ماوه‌ی‌سێ‌ڕۆژدا ، به‌ئه‌نجامدانی‌چه‌ندین وۆرگ شۆپ له‌چه‌ندین

 بواردا، ئه‌م ته‌وه‌رانه‌ی‌خواره‌وه‌بخرێته‌به‌رباس،

كارگێڕی‌زانكۆیی‌نوێ‌‌و به‌توانست، پشت به‌ستن به‌ڕێكخستنه‌كارگێڕییه‌كان به‌به‌كار هێنانی‌ته‌كنۆلۆژیای‌سه‌رده‌م له‌گه‌ڵ ڕچاوكردنی‌هه‌یكه‌لی‌كارگێڕی‌كارا‌و دووركه‌وتنه‌وه‌له‌بیرۆكراتیه‌ت‌و ڕۆتین‌و چۆنیه‌تی‌وه‌رگرتنی‌بڕیاره‌كان‌و یه‌كلا كردنه‌وه‌ی‌كێشه‌كان‌و دابه‌ش كردنی‌باشترین كادیران‌و ده‌ست نیشان كردنی‌كاره‌كانیان به‌پێی‌پسپۆران.